Cieszyn wywarł na nas szczególne wrażenie. Szukając parkingu w pobliży rynku dotarliśmy do jednego z pobliskich kościołów – kościoła pw. św. Marii Magdaleny z XIII w. Okres był szczególny, Triduum Paschalne, więc nie było problemu z wejściem do świątyni.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Kościół wybudowano dzięki fundacji żony księcia opolsko-raciborskiego Władysława Opolskiego*, a "wymodlili go" książęta cieszyńscy. Pierwotnie wybudowano świątynię w stylu gotyckim, ale dzięki przebudowie świątynia zyskała cechy barokowe. Pierwsi dominikanie modlili się tu już w XIII w., ale wtedy kościół był pod wezwaniem Najświętszej Maryi Panny.
*/ dostępne źródło kościelne z 1332 roku przekonują, iż w rzeczywistości klasztor powstał w drugiej połowie XIII wieku, nieco wcześniej niż przyklasztorny kościół murowany, jego fundatorką była prawdopodobnie Eufemia, żona księcia opolsko-raciborskiego Władysława.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com / Kościół parafialny pod wezwaniem św. Marii Magdaleny w obecnej postaci został wzniesiony na przełomie XVIII i XIX wieku, jednak istniał już kilka wieków wcześniej, jako kościół przy klasztorze braci dominikanów...
- Kościół, przeznaczony dla sprowadzonych ok 1270 roku do Cieszyna dominikanów, wyglądał zupełnie inaczej, ograniczał się do dzisiejszego transeptu czyli nawy poprzecznej. Swą gotycką formę świątynia zyskała stosownie do funkcji jaką miał sprawować w XIV stuleciu. Od północy, do starego korpusu, dobudowano wydłużony chór z wielobocznie zamkniętym prezbiterium, od południa krótszą nawę dla wiernych. Do kościoła przylegały skrzydła zabudowań klasztornych - wyjaśnia Małgorzata Maciejewska
Eufemia - prawdopodobna fundatorka
Księżna Eufemia, księżniczka piastowska, córka wielkopolskiego księcia Władysława Odonica.
- W średniowieczu Eufemii opolskich było co najmniej trzy ... Drugą była żona Kazimierza I cieszyńskiego, matka Przemysława Noszaka, a trzecia, to żona Władysława Opolczyka, księżniczka mazowiecka córka księcia czerskiego Siemowita III - tłumaczy Małgorzata Maciejewska, historyk sztuki
Kościół często zmieniał zarządców
W okresie reformacji (1544-1611 ) kościół należał do ewangelików.* Dominikanie wprawdzie powrócili, jednak klasztor i kościół zaczął funkcjonować inaczej niż wynikało to z fundacji książęcej (jako nekropolia książąt cieszyńskich). Mówiąc wprost, dominikanie zaczęli nawet sprzedawać miejsca pochówku bogatym mieszczanom.
Pożar, który strawił miasto w 1789 roku spowodował exodus mieszkańców. Po pożarze miasta kościół parafialny na obecnym Placu Teatralnym nie został już odbudowany. ** W tym samym roku dominikanie opuścili na zawsze Cieszyn, a klasztorny kościół pw. Najświętszej Maryi Panny został przekazany parafii św. Marii Magdaleny i stał się nowym kościołem parafialnym.
- Już w połowie XVIII wieku władze austriackie mocno ograniczyły działalność dominikańską w Cieszynie, zmniejszając liczbę zakonników. Kasata zakonu nastąpiła w 1790 roku - wyjaśnia Małgorzata Maciejewska
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Kolejni zarządcy dóbr kościelnych przystąpili do rozbudowy świątyni, dobudowano wieżę, zmodernizowano wnętrze kościoła, zamówiono nowe organy. Kościół nabrał wiele cech barokowych.
*/ Działalność zakonu dominikanów w Cieszynie przerwało wprowadzenie w księstwie cieszyńskim reformacji ok. 1545 roku przez księcia Wacława Adama. Majątek klasztoru książę częściowo sprzedał, resztę rozdał... Kościół był użytkowany przez protestantów jako drugi kościół miejski, w którym głoszono kazania (głównie) w języku niemieckim.
Ale to półprawda, jak mawiał śp. ks. prof.Tischner. W XVI wieku, rzeczywiście za sprawą księcia cieszyńskiego Wacława III Adama, świątynia została przekazana luteranom, jednak nie zgadza się przekazywana potocznie informacja, iż książę pozakonny majątek roztrwonił.
- Jego część przeznaczył na rozwój cieszyńskiego szpitala miejskiego, w którym leczono najuboższych. Nota bene, sam książę miał wykształcenie medyczne i podczas epidemii w 1570 roku osobiście zajmował się pielęgnacją chorych. Za jego czasów Cieszyn przeżywał boom gospodarczy. Drugi z jego synów Adam Wacław dokonał konwersji przechodząc na katolicyzm. Jak to neofita gorliwie zwalczał luteranów - mówi Małgorzata Maciejewska
- Jednak społeczeństwo cieszyńskie nie podzielało entuzjazmu dla narzuconej religii i w tym czasie katolicki był jedynie dwór książęcy. Jego rządy, w przeciwieństwie do panowania ojca, przyniosły księstwu wiele szkód - kończy historyk sztuki
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
**/ Kościół po pożarze odbudowano z inicjatywy księcia sasko-cieszyńskiego Alberta (syna Augusta III Sasa) i jego małżonki Marii Krystyny Habsburżanki. Przy jego odbudowie oprócz J.K. d'Ekholma pracował też Józef Drachny. Wówczas ( koniec XVIII stulecia) powstały też dwie boczne kaplice: MBNP i M. Grodzickiego
Zabytki
Ołtarz główny pochodzi z 1794 roku i został wykonany przez Andrzeja Kaspra Schweigla z Brna. Barokowa ambona i nastawa chrzcielnicy z 1792 roku wyszły z pracowni Franciszka Schuberta z Opawy.
W 1858 roku na ołtarzu umieszczono (namalowany ponoć w Wenecji) obraz przedstawiający mycie nóg Chrystusowi przez św. Marię Magdalenę. W 1997 roku umieszczono tu XVII- wieczny obraz Matki Bożej Cieszyńskiej, ozdobiony koronami z filigranu cieszyńskiego. Od 2002 r. kościół nosi miano "Sanktuarium Matki Bożej Cieszyńskiej".
- Przy balaskach, w ścianie, znajduje się gotycki nagrobek księcia Kazimierza I (1358) lub Przemysława I (1404), wykonany przez nieznanego rzeźbiarza, związanego ze słynnym warsztatem Piotra Parela w Pradze – mówi proboszcz ks. Jacek Gracz
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Tumba w niszy powiązana jest z osobą (i najprawdopodobniej jego przedstawia) księcia Przemysła I Noszaka. Miał on związki z praskim dworem Luksemburgów i za jego sprawą w okolicach Cieszyna powstała tak zwana "Madonna cieszyńska", kamienna figurka wykonana przez warsztat Parlerów, który prawdopodobnie pracował przy budowie gotyckiej rezydencji książąt cieszyńskich.
- Architektoniczny ołtarz i późnobarokowe wyposażenie pochodzą z fundacji książęcej Krystyny i Alberta. Po śmierci księżnej (1798) pogrążony w żałobie książę wyjechał do Wiednia i przestał interesować się Cieszynem. Obraz w polu centralnym najprawdopodobniej jest autorstwa austriackiego malarza Martina Schmidta, trudno jednak wzmiankować, aby został namalowany w Wenecji - kończy historyk sztuki
W czasie renowacji kościoła w latach 1962 – 1967, odsłonięto w zewnętrznych tynkach gotycki wątek murów i maswerków w oknach. Kościół otaczają kaplice: Świętego Krzyża, Najświętszego Sakramentu i św. Melchiora Grodzieckiego.
Kościół kryje szczątki wszystkich cieszyńskich Piastów, a także niektórych przedstawicieli lokalnej szlachty.
Organy - to stary instrument wymagający konkretnego remontu. "-Konserwacja jest bardzo ważna i potrzebna. Instrument będzie remontowany i jest szansa, żeby instrument także rozbudować o wiele nowych głosów, nie naruszając sfery zabytkowej mówił podczas mszy św., w kościele pw. św. Marii Magdaleny, pan Łukasz - przedstawiciel firmy "Mieczysław Klonowski".
redakcja autoflesz.com
Źródło: Janusz Spyra, visitcieszyn.com