O ikonach polskiej motoryzacji przypominamy od czasu do czasu. Zarówno samochody, jak i motocykle zapisały się złotymi zgłoskami. Rzadko jednak udaje się wykonać sesję zdjęciową takim egzemplarzom jak ten, który mieliśmy możliwość podziwiać dzięki PW Uni-Car SA w Bydgoszczy, Autoryzowanemu Dealerowi Renault, Dacii i Yamahy.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com | Piotr Klein, kierownik salonu Yamahy dba o każdy egzemplarz, jak o własny. Firma przechowuje i serwisuje także inne motocykle. Wiosna możecie być pewni, ze opony będą napompowane, lakier odkonserwowany, a akumulator zrobi to, co do niego należy...
To pracują entuzjaści - jak Piotr Klein - i mechanicy potrafiący tchnąć w życie w zapomniane dzieła sztuki. Sokół 600 z 1938 roku, który dziś opisujemy, jest systematycznie serwisowany przez znanego w światku bydgoskich motocykli mechanika. „Leon” pisaliśmy o nim, to niestrudzony artysta, konstruktor i mechanik w jednej osobie. Rozwiązuje najtrudniejsze problemy, doradza, majsterkuje. Aczkolwiek, jeśli ma chandrę i źle pomalowaną Yamahę, najpierw jedzie na... ryby.
Początki Sokoła
Najpierw powstał pomysł, nieco później szykowano zespół w Biurze Studiów PZInż. Jego kierownikiem został inż. Tadeusz Rudawski, absolwent Politechniki Lwowskiej. Jego zespół to także inni utalentowani inżynierowie: Z. Moźdźeński, T. Marek, J. Bidziński i J. Kleber, a także dyplomowani technicy: S.Poraziński, S. Kostrzewski, J. Gebler, Raczek, Jakubiak i pani Pola Łukawska.
Przedstawiony zespół otrzymał zadanie skonstruowania motocykla wojskowego i cywilnego, z wózkiem o dużej wytrzymałości. Prace ruszyły już 1932 roku. Dział wojskowy nie wykazywał na początku większego zainteresowania projektem, zatem skupiono się na wersji turystycznej i sportowej. Tę pierwszą projektował inż. Rudawski, drugą inż. Możdżeński.
W sierpniu 1933 roku powstały pierwsze prototypy. Łącznie pojazdy modelowe przebyły 50.000 km nie wykazując poważnych awarii. Motocykl otrzymał nazwę Sokół 600 RT M 211. Skrót RT oznaczał „Rudawski Turystyczny”. Pierwsza seria ukazała się w sprzedaży w maju 1936 r.
Polska produkcja i myśl techniczna
Motocykle Sokół 600 prawie w całości były produkowano w PZInż. w Warszawie i miały kilka patentów. W roku 1939 importowano jedynie łożyska toczne, łańcuchy napędowe, gaźniki Graetzin H26 (wcześniej Amal 26) i prądnice Bosch. Rama i silnik wytwarzane były w Warszawie. Od 1938 roku wprowadzono zmiany (instalacja elektryczna, konstrukcja ramy, chłodnica), modyfikacji uległ silnik, a jego moc zwiększono do 16KM.
Nie sposób dziś ustalić, ile motocykli Sokół 600 RT opuściło fabrykę, do września 1939 r. zbudowano prawdopodobnie ok. 4000 jednostek. Po rozpoczęciu wojny, kilkanaście sztuk wyprowadzono za bramę zakładów w Warszawie, po potajemnym montażu.
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
Motocykle Sokół 600 zapisały się pozytywnie także w polskim sporcie motorowym. Największym osiągnięciem tego modelu było zdobycie przez dwie maszyny Kasprowego Wierchy w sierpniu 1939 r., od strony Myślenickich Turni. Jak się później dowiedzieliśmy, była także trzecia maszyna - Sokół 200.
Wersja wojskowa
Motocykle wojskowe Sokół 600, we wrześniu 1939 r., znajdowały się na wyposażeniu wszystkich broni i służb. W Warszawskiej Brygadzie Pancerno–Motorowej znalazło się ok. 100 Sokołów 600 (czyli ponad 1/3 jej motocykli). Sokół 600 sprawdził się doskonale w warunkach bojowych, miał zamontowany rkm i kilka skrzynek amunicji. Motocykle te wykazały się niezawodnością i szczególnymi właściwościami terenowymi, co więcej mniej paliły od wersji dwucylindrowej 1000.
Motocykl Sokół 600 RT - podstawowe dane
- silnik: czterosuwowy, jednocylindrowy, dolnozaworowy, napędza koło tylne za pomocą łańcucha
- średnica cylindra x skok tłoka / pojemność skokowa: 83 x 106 / 575 ccm
- stopień sprężania: 4,6:1
- moc: 16 KM przy 3900 obr. / min
- sprzęgło: mokre, wielotarczowe
- skrzynia biegów: o trzech przełożeniach, sterowana ręcznie lub nożnie
- zapłon: iskrowy lub bateryjny (system Bosch)
- rama: rurowa, podwójna, zamknięta z profili stalowych
- zawieszenie przednie: widelec trapezowy z ciernymi amortyzatorami skoku i kierunku
- zawieszenie tylne: sztywne + siodełko na sprężynach
- ogumienie: polska opona Stomil 4,00 x 9
- długość / szerokość / wysokość - 2160 / 780 / 1000 mm
- rozstaw osi: 1430 mm
- masa własna: 146 kg
- prędkość maksymalna: 110 km/h
- zużycie paliwa: ok. 4 l/ 100 km
- zużycie oleju: 100 ml/ 100 km
fot. Krzysztof Golec, autoflesz.com
redakcja autoflesz.com, obsługa własna
Źródło:
- Polskie motocykle 1918 - 1945 J.Tarczyński
- Brygada Motorowa Płk. Maczka J.Majka
- Pojazdy Wojska Polskiego 1939 A. Jońca, R. Szubański, J. Tarczyński
- Siwki, Fiaty i Sokoły J.Paciorkowski
{nice1}